Służba zdrowia w Szwecji

Struktura i funkcjonowanie służby zdrowia w Szwecji

Organizacja i zasady działania służby zdrowia w Szwecji różnią się od systemu funkcjonującego w Polsce. Stwarza to niekiedy wiele nieporozumień i problemów. Szwedzką Służbę Zdrowia można podzielić na Opiekę Podstawową (Närsjukvård) i Opiekę Specjalistyczną (Specialistvård).

Struktura służby zdrowia

Przychodnia Rejonowa Vårdcentral (VC)
Przychodnia Lekarzy Domowych – Husläkarmottagning (HLM)
Przychodnia dla Kobiet w Ciąży – Mödravårdcentral (MVC)
Przychodnia dla Dzieci Zdrowych – Barnavårdscentral (BVC)
Otwarte Przychodnie Psychiatryczne – Psykiatriska
Öppenvårdsmottagningar (PÖVM)
Przychodnie Rehabilitacyjne – Rehabiliteringsmottagningar
Zakładowa Służba Zdrowia – Företaghälsovård (FHV)
Przychodnie dla Młodzieży – Ungdomsmottagning
(do 24 roku życia, poradnictwo dotyczące problemów związanych
ze współżyciem seksualnym)

Do Opieki Specjalistycznej (Specialistvård) – zaliczamy przychodnie z zakresu pozostałych specjalności, takich jak: Ginekologiczne, Urologiczne, Laryngologiczne, Gastrologiczne i Pediatryczne (Barnläkarmottagningar – BLM ) – odpowiednik polskich Przychodni dla Dzieci Chorych. Odrębnym działem opieki zdrowotnej jest Opieka Stomatologiczna – (Tandvård), w której obowiązują odmienne zasady i stawki odpłatności. W obrębie Opieki Zdrowotnej wyróżnia się również jednostki zajmujące się Opieką Doraźną (Akutsjukvård). Są to:

1. Rejonowe Punkty Pomocy Doraźnej (Närakut), do których zaliczamy Vårdcentraller (dyżurujące VC) i Husläkarmottagningar (HLM) – zajmujące się lżejszymi przypadkami
2. Szpitalne Punkty Pomocy Doraźnej (Sjukhus Akutmottagningar) – zajmujące się poważniejszymi przypadkami
3. Pogotowie (Ambulans) – zajmujące się najpoważniejszymi przypadkami

Pogotowie dyżuruje 24h/dobę pod numerem telefonu 112. Numer 112 jest używany tylko i wyłącznie do pilnych wezwań pogotowia, policji, bądź straży pożarnej na lądzie, w górach, na jeziorach i morzu. Numer 112 jest bezpłatny i aktywny z każdego telefonu, nawet zarejestrowanego w Polsce. W przypadku nieuzasadnionego nadużycia można być pociągniętym do odpowiedzialności karnej.

W niektórych województwach obowiązuje Gwarancja Usług Zdrowotnych – tzw. „Vårdgaranti”, mająca regulować maksymalny czas oczekiwania na wizytę lekarską. W Sztokholmie określana jest ona jako „Model 0-5-30-90”, co oznacza, że pacjent ma teoretycznie (w praktyce bywa różnie) gwarancję: „0”– tego samego dnia kontakt z Vårdcentralen lub Husläkarmottagning lub też kontakt telefoniczny z „Doradztwem Przez Telefon” (Vårdguiden), tel. sztokholmski: 08-320 100, „5” – w ciągu 5 dni wizyta u lekarza domowego lub w przychodni rejonowej „30” – w ciągu 30 dni wizyta u lekarza specjalisty bądź psychoterapeuty, „90” – maksymalnie 90 dni do rozpoczęcia leczenia specjalistycznego, zaleconego przez badającego pacjenta lekarza specjalistę. Maximum 125 dni (po przejściu „etapów” „0”, „5” i „30”) licząc
łączny czas od pojawienia się poważniejszego, wymagającego specjalistycznego leczenia problemu, do czasu rozpoczęcia jego leczenia.

Tuż po urodzeniu opiekę nad dziećmi sprawują Szpitalne Oddziały Noworodkowe lub Izby Porodowe (zwykle państwowe). Do rozpoczęcia szkoły, w zakresie szczepień obowiązkowych i kontroli wzrostu/rozwoju dziecka, opieka zdrowotna sprawowana jest przez państwowe lub sprywatyzowane Barnavårdcentraller (BVC). Leczenie prostych, nieskomplikowanych chorób odbywa się w Vårdcentraler (VC) i Husläkarmottagningar (HLM). Barnläkarmottagningar (BLM) odpowiada natomiast za leczenie bardziej skomplikowanych przypadków, które jest prowadzone przez Specjalistów Chorób Dzieci i Młodzieży (Barnläkare). BLM udziela pomocy wówczas, gdy VC i HLM nie mają takich możliwości. W nagłych przypadkach, podobnie jak u dorosłych, pomocy dzieciom udziela Opieka Doraźna (Akutsjukvård). Po rozpoczęciu nauki w szkole, do ukończenia 18-go roku życia, funkcje BLM przejmuje Szkolna Służba Zdrowia (Skolhälsåvård).

Zazwyczaj państwowa:

1. Pielęgniarki Szkolne (Skolsköterskor) – nie w każdej szkole, zwykle dostępne kilka godzin w tygodniu
2. Lekarze Szkolni (Skolläkare) – zazwyczaj jedynie w specjalnych przychodniach.

Opieka szpitalna odbywa się wyłącznie po skierowaniu z Przychodni lub Opieki Doraźnej (także szpitalnej).

W Szwecji niemal nie praktykuje się prywatnych wizyt domowych, ponieważ są bardzo drogie. Wizytę domową w ograniczonych, uzasadnionych przypadkach można jednak zamówić w placówkach państwowych: Vårdcentraller i Husläkarmottagningar. W praktyce jest to możliwe głównie w przypadku obłożnie chorych, leczonych w domu.

Do ukończenia 18 roku życia przysługuje „bezpłatna” opieka zdrowotna, obejmująca także obowiązkowe szczepienia profilaktyczne. Opieka stomatologiczna jest „bezpłatna” do ukończenia 19 roku życia. Opieka zdrowotna jest również „bezpłatna” dla kobiet w ciąży (w zakresie związanym z ciążą . W tym przypadku „bezpłatna” oznacza jednak pewne stałe opłaty za niektóre świadczenia. Szwedzka służba zdrowia jest „częściowo odpłatna” dla wszystkich dorosłych, posiadających Personnummer (odpowiednik polskiego numeru PESEL). „Częściowo płatna” oznacza, że należy ponieść niezbyt wysokie, stałe opłaty za określone usługi lekarskie. Forma „bezpłatna” i „częściowo płatna” oznacza, że wszyscy pacjenci płacą za wybrane usługi dokładnie taką samą kwotę, niezależnie od posiadanego obywatelstwa, bądź podejrzewanej choroby. W obydwu formach nie obowiązują żadne zniżki (np. dla emerytów). Wysokość opłat i zakres „bezpłatnych” usług może różnić się znacznie w rożnych Landstingach.



Opieka zdrowotna dla osób przebywających tymczasowo

Prawo do opieki zdrowotnej ma absolutnie każda osoba przebywająca w Szwecji. Jednak prawo do „bezpłatnej” bądź „częściowo odpłatnej” opieki zdrowotnej posiadają jedynie osoby ubezpieczone w Szwecji, czyli osoby posiadające Personnummer. W przypadku osób przebywających czasowo w Szwecji i nie posiadających Personnummer (odpowiednik polskiego numeru PESEL), dostęp do „bezpłatnej” i „częściowo odpłatnej” pomocy zdrowotnej jest ograniczony i możliwy jedynie w sytuacji wymagającej nagłej pomocy bądź leczenia.

Dotyczy to wypadków, urazów i nagłych zachorowań wymagających leczenia, które powinno być podjęte niezwłocznie, bez konieczności powrotu do kraju. Praktycznie więc obejmuje to np. grypę, anginę, zapalenie płuc, „grypę żołądkową”, zatrucia pokarmowe, itp. Nie obejmuje to jednak diagnostyki i leczenia dawno istniejącego problemu, np.: diagnostyki skrzywienia kręgosłupa; dokuczliwej, ale niegroźnej alergii; znanej, choć nie ulegającej pogorszeniu choroby serca; itd. „Bezpłatną” bądź „częściowo odpłatną” pomoc (nawet bardzo zaawansowaną, jak np. skomplikowany zabieg operacyjny), można uzyskać także w przypadku nagłego pogorszenia się groźnej i dawno istniejącej choroby – np. groźne pogorszenie się wieloletniej choroby serca.

„Bezpłatna” czy „częściowo odpłatna” pomoc obejmuje również opiekę zdrowotną kobiet w ciąży (w tym np. nagły poród!) oraz opiekę pediatryczną (dla dzieci do ukończenia 18 roku życia). Tylko lekarz może zadecydować, na ile rzeczywiście konieczne jest „bezpłatne” bądź „częściowo płatne” badanie/leczenie w ramach ograniczonej pomocy dla osób nieubezpieczonych w Szwecji. Jeśli taka decyzja zostanie rozpatrzona pozytywnie, to pacjentowi przysługuje również bezpłatna pomoc tłumacza. W praktyce, niestety, placówki opieki zdrowotnej mają kłopot z realizacją tego zadania. Jeśli lekarz stwierdzi natomiast, że dany przypadek nie kwalifikuje do „bezpłatnego” bądź „częściowo odpłatnego” leczenia, wszelkie koszty trzeba będzie ponieść samodzielnie. Aby zminimalizować to ryzyko należy w szczególnych, skomplikowanych i drogich przypadkach leczenia zasięgnąć porady w miejscowym oddziale Forsäkringskassan (odpowiednik polskiego ZUS-u). Warunkiem uzyskania „bezpłatnej” i „częściowo odpłatnej” pomocy jest posiadanie Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego (European Health Insurance Card).

W Polsce wydają ją placówki Narodowego Funduszu Zdrowia. Przysługuje ona wszystkim ubezpieczonym, zarejestrowanym bezrobotnym, uczącym się i dzieciom do końca 18-go roku życia (bez względu na stan zatrudnienia/ubezpieczenia rodziców/ opiekunów). Osoby nie posiadające Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego ponoszą pełne koszty badań i leczenia!

© Graffstudio 2020 | Created by Graffstudio.